السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

60

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

را نيز بر خداوند محال و ناروا نخواهد دانست . 2 - گذشته از آن ، پى بردن به اين عادت و روش خداوند كه در دست دروغ‌گويان معجزه ظاهر نمىكند ، موقوف بر اين است كه پيامبران گذشته را كه همگان داراى معجزه بودند در ادعايشان صادق و راستگو بدانيم . ولى كسانى كه با چشم انكار و يا ترديد به آنان مىنگرند از هيچ راهى نمىتوانند يقين و باور كنند كه خداوند هميشه معجزه را در دست راستگويان ظاهر مىسازد . در نتيجه به نظر آنان اعجاز يك دليل قابل اعتبار و اطمينان‌بخش براى اثبات ثبوت نخواهد بود . 3 - اشكال سومى كه به گفتار ابن روزبهان متوجه مىباشد اين است : وقتى كه از نظر عقل انجام دادن عملى با ترك آن مساوى باشد و عقل نتواند بر حسن و يا قبح آن حكم نمايد ، چه مانعى دارد كه خداى قادر و توانا - خدايى كه در برابر اعمالش هيچ‌گونه مسئول و مؤاخذ نيست - روش و عادت خويش را تغيير دهد ( 1 ) - و همان‌طوركه معجزه را به افراد راستگو داده بود ، در اختيار افراد دروغگو و حقه‌باز نيز قرار دهد . 4 - چهارمين اشكال بر پاسخ ابن روزبهان اين است كه : روال و عادت از امور و پديده‌هايى است كه در اثر تكرار به وجود مىآيد ، تكرار عمل نيز محتاج به مرور زمان مىباشد . بنابراين ، نبوت نخستين پيامبر را كه قبل از به وجود آمدن اين عادت بود ، به چه دليل مىتوان اثبات كرد ؟ ما در آينده به گفتار اشاعره بيشتر خواهيم پرداخت ، ضعف و فساد گفتار آنان را به يارى خدا برملا خواهيم ساخت .